«Мен оқыған 10 кітап»
Кітап оқу – мен үшін бос уақытты өткізу тәсілі емес, керісінше ойды тереңдететін, адамды ішкі жағынан дамытатын маңызды рухани әрекет. Әрбір оқыған шығарма менің дүниетанымымды кеңейтіп, өмірге деген көзқарасымды өзгертіп отырады. Уақыт өте келе кітаптармен сырласу менің күнделікті дағдыма айналды.
Осы жолда есте ерекше қалған он кітапты атап өткім келеді: Ш.Мұртаза – «Ай мен Айша», Б.Соқпақбаев – «Өлгендер қайтып келмейді», І.Есенберлин – «Көшпенділер», Д.Исабеков – «Өкпек жолаушы», Б.Момышұлы – «Ұшқан ұя», Х.Хоссейни – «Жарқыраған мың күн», Джен Синсеро – «Сен мықтысың», Джек Лондон – «Мартен Иден», Қ.Мырза Әлі – «Иірім», Наполеон Хилл – «Ойлан да байы».
Бұл шығармалар мазмұны мен идеясы жағынан әртүрлі болғанымен, барлығы адамға ой салатын, өмірлік тәжірибе беретін еңбектер. Қазақ әдебиетінің терең тамырлы туындыларымен қатар әлем әдебиетінің танымал шығармалары да менің оқырмандық көзқарасымның қалыптасуына әсер етті. Әр кітап адам бойындағы белгілі бір қасиеттерді танытып, өмірді әр қырынан түсінуге мүмкіндік береді.
Аталған кітаптардың ішінде маған ең қатты әсер еткені – Халед Хоссейнидің «Жарқыраған мың күн» романы. Бұл шығарма оқырманды бірден терең ойға жетелейді және адам тағдырының күрделілігін айқын көрсетеді.
Романдағы оқиғалар тарихи саяси жағдайлар арқылы емес, қарапайым адамдардың өмірлік жолы арқылы беріледі. Осы тәсіл оқиғаны шынайы әрі әсерлі етеді. Автордың баяндау тілі жеңіл болғанымен, жеткізетін ойы өте салмақты.
Шығарманың негізгі кейіпкерлері Мәриям мен Ләйла өмірдің ауыр сынақтарына тап болса да, рухани беріктігін жоғалтпайды. Олардың тағдыры арқылы адам бойындағы төзім, сабыр және үміт сияқты қасиеттер айқын көрінеді. Әсіресе Мәриямның ішкі әлеміндегі өзгерістер, оның әлсіздіктен күшке дейінгі жолы ерекше әсер қалдырды.
Бұл кітап маған қиындыққа қарамастан адам өз ішкі күшін жоғалтпауы керек екенін ұқтырды. Сонымен қатар өмірде мейірім мен жанашырлықтың қаншалықты маңызды екенін терең сезіндірді. Кейде тағдыр әділетсіз көрінгенімен, адамның сенімі мен рухы оны алға жетелейтінін түсіндім.
«Жарқыраған мың күн» – тек оқиғасы қызықты роман емес, ол өмір туралы терең философиялық ой тудыратын шығарма. Әр тарауы адамды бірде ойландырып, бірде сезімге бөлейді, бірде үміт сыйлайды.
Қорытындылай айтқанда, бұл кітап мен үшін жай ғана әдеби туынды емес, өмірлік сабақ берген рухани серік болды. Жалпы, әрбір оқылған кітап адамға жаңа әлем ашады, ой-өрісін кеңейтеді және ішкі мәдениетін қалыптастырады. Сондықтан кітап оқу – адамның рухани дамуы үшін ең маңызды қажеттіліктердің бірі.
Әр кітаптың өзіндік орны мен әсері бар. Мысалы, Ш.Мұртазаның «Ай мен Айша» шығармасы ананың мейірімі мен өмірлік күресін терең сезіндіреді. Б.Момышұлының «Ұшқан ұясы» отбасы тәрбиесі мен ұлттық құндылықтардың мәнін айқындайды. І.Есенберлиннің «Көшпенділері» арқылы тарих пен ерлік рухына деген құрметім артты. Б.Соқпақбаевтың шығармасы өмірдің өткіншілігін ұғындырса, Д.Исабеков кейіпкерлері адам мінезінің күрделілігін көрсетеді.
Джек Лондонның «Мартен Идені» арман мен шындық арасындағы күресті бейнелесе, Қ. Мырза Әлідің «Иірімі» терең ой мен философиялық толғанысқа жетелейді. Наполеон Хиллдің еңбегі мақсат пен табысқа жетудің жолын үйретеді, ал Джен Синсеро кітабы өз-өзіне сенудің күшін сезіндіреді.
Осылайша әр кітап менің өмірге деген көзқарасымды қалыптастырып, ой-санамды байытты. Кітап – тек ақпарат көзі емес, ол адамды тәрбиелейтін, рухын көтеретін үлкен күш.
Бегімай РАУШАНБЕК,
Ш.Уәлиханов атындағы
облыстық әмбебап ғылыми
кітапхананың кітапханашысы
