Дін – рухани күш, экстремизм – ғасыр індеті

Адамзат тарихында дін қоғамның рухани дамуына ықпал еткен маңыз- ды құндылықтардың бірі болып келеді. Дін адамның ішкі жан дүниесін байытып, оны ізгілікке, сабырлылыққа және әділеттілікке тәрбиелейді. Рухани құндылықтар әлсіреген кезде қоғамда түрлі әлеуметтік және моральдық мәселелер көбейе түседі. Сондықтан дін адам өміріндегі тәрбие мектебі ретінде ерекше маңызға ие.

Ислам діні де адамзат баласын бейбітшілікке, татулыққа және өзара құрметке шақырады. Қасиетті Құранда адамдардың бір-біріне жақсылық жасауы мен әділ болуы жөнінде көптеген өсиеттер берілген. Діннің негізгі мақсаты – адамның рухани кемелденуіне жол ашу. Рухани тұрғыдан мықты адам теріс әрекеттерден аулақ болады. Ол өз өмірінің мәнін түсініп, қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінеді. Осы тұрғыдан алғанда, дін – адамның ішкі қуатын арттыратын маңызды күш.
Алайда қазіргі жаһандану дәуірінде дін атын жамылған түрлі теріс ағымдар да кездеседі. Мұндай ағымдардың ең қауіпті көріністерінің бірі – діни экстремизм. Діни экстремизм діннің шынайы құндылықтарын бұрмалап түсіндіру арқылы қоғамға қауіп төндіреді. Экстремистік идеология адамдарды төзімсіздікке және радикалды көзқарастарға итермелейді.
Ғалымдардың пікірінше, экстремизмнің пайда болуына бірнеше фактор әсер етеді. Олардың қатарында діни сауатсыздық, әлеуметтік қиындықтар және ақпараттық ықпалдар бар. Кейбір жастар дін туралы терең білімнің болмауынан күмәнді ақпараттарға сеніп қалады. Мұндай жағдайлар олардың теріс ағымдардың ықпалына түсуіне себеп болуы мүмкін. Сондықтан діни білімді сенімді дереккөздерден алу өте маңызды. Дәстүрлі діни таным қоғам тұрақтылығының маңызды негіздерінің бірі болып саналады.
Экстремизм белгілі бір мемлекеттің ғана емес, бүкіл әлемнің ортақ мәселесіне айналып отыр. Халықаралық ұйымдар бұл құбылыстың алдын алу үшін түрлі бағдарламалар жүзеге асыруда. Себебі экстремизм қоғамдық келісім мен қауіпсіздікке елеулі қауіп төндіреді. Ол адамдар арасында алауыздық туғызып, қоғамның дамуына кедергі келтіреді. Экстремистік идеялар, көбінесе, жастарды нысанаға алады. Өйткені жастар – жаңалыққа құмар және ақпаратты жылдам қабылдайтын әлеуметтік топ. Сол себепті жастардың рухани тәрбиесіне ерекше көңіл бөлу қажет. Отбасы, мектеп және діни мекемелер бұл бағытта бірлесіп жұмыс істеген жағдайда оң нәтиже байқалады. Жас ұрпаққа ұлттық құндылықтар мен дәстүрлі діни танымды қатар үйрету маңызды. Бұл олардың діни иммунитетін күшейтеді.
Ғылыми зерттеулер көрсетуі бойынша, діни сауаттылық – экстремизмнің алдын алудың тиімді жолдарының бірі. Діни сауаты жоғары адам діннің шынайы мәнін дұрыс түсінеді. Ол кез келген күмәнді ақпаратты сын тұрғысынан бағалай алады. Сонымен қатар мұндай адам қоғамдағы түрлі көзқарастарға құрметпен қарайды. Ислам діні білім алуға ерекше мән береді. Пайғамбарымыз Мұхаммедтің өмір жолы ғылым мен ағартушылықтың жарқын үлгісі болып саналады. Сондықтан білім мен дін бір-бірін толықтыратын ұғымдар ретінде қарастырылады. Ғылым адамның таным көкжиегін кеңейтсе, дін оның рухани әлемін байытады. Осы екі құндылықтың үйлесімі тұлғаның жан-жақты қалыптасуына ықпал етеді.
Қазіргі қоғамда экстремизмге қарсы күрес тек құқықтық шаралармен шектелмеуге тиіс. Бұл бағытта ағартушылық жұмыстарды жүйелі түрде жүргізудің маңызы зор. Халық арасында түсіндіру кездесулерін ұйымдастыру оң нәтиже береді. Бұқаралық ақпарат құралдары да қоғамның діни сауатын арттыруға үлес қосуы қажет. Әсіресе, жастарға арналған танымдық жобалардың рөлі ерекше. Рухани құндылықтарды дәріптеу арқылы қоғамда тұрақтылық пен бірлікті нығайтуға болады. Дін адамды ізгілікке бастайтын рухани күш болса, діни экстремизм сол құндылықтарға қарсы бағытталған қауіпті құбылыс екені белгілі. Сондықтан әрбір азамат дәстүрлі діни танымды құрметтеп, қоғамның тыныштығы мен қауіпсіздігін сақтауға өз үлесін қосуға тиіс.

Жайна БЕКНАЗАРОВА,
дінтанушы