Байзақта 60 шақырымға жуық канал жаңғыртылады

Климаттың өзгеруі мен су ресурстарының азаюы бүгінде Қазақстанның аграрлық өңірлері үшін басты сын-қатердің біріне айналды. Суармалы егіншілікке тәуелді Байзақ ауданында бұл мәселені шешу бағытында жүйелі жұмыстар қолға алынып, ирригациялық инфрақұрылымды жаңғыртуға басымдық берілуде. Алдағы бірнеше жылда аудан аумағындағы ондаған канал қайта жаңғыртылып, жаңа су қоймасының құрылысы басталады. Бұл ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына және су ресурстарын тиімді басқаруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі болмақ.

Бүгінде Байзақ ауданында 29,2 мың гектар суармалы жер бар. Осы алқаптарды тұрақты сумен қамтамасыз ету мақсатында еліміздің Су саласын дамытудың 2024–2028 жылдарға арналған кешенді жоспары аясында ауқымды жұмыстар басталды. Алғашқы кезеңде Ислам даму банкінің қаржыландыруымен жалпы құны 5,5 млрд теңгені құрайтын жоба іске асырылып, аудандағы 17 канал күрделі жөндеуден өтеді.

Қазіргі таңда оның алғашқы кезеңі басталып, Сарыкемер, Көктал, Мырзатай, Жалғызтөбе, Ынтымақ және Суханбаев ауылдық округтеріндегі 10 каналға құрылыс техникасы кіргізілді. Бұл арналар толық жаңғыртылғаннан кейін 3,4 мың гектардан астам суармалы жерге ағын су тұрақты жеткізіліп, 238 шаруа қожалығының жұмысы айтарлықтай жеңілдейді.

Жөндеу жұмыстары аяқталған соң қалған жеті канал да кезең-кезеңімен қайта жаңартылмақ. Соның нәтижесінде тағы 1,7 мың гектар егістік алқап сапалы суармалы сумен қамтылады. Жалпы алғанда, алғашқы кезеңнің өзінде 5 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы алқабының сумен қамтылуы жақсарады.

Алайда ауданның су инфрақұрылымын жаңғырту мұнымен шектелмейді. Қазіргі уақытта тағы 43 каналды қайта жаңарту бойынша жобалық-сметалық құжаттар әзірленіп жатыр. Мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынғаннан кейін бұл жұмыстарды 2027 жылдан бастап кезең-кезеңімен іске асыру жоспарланған. Сарапшылардың айтуынша, осы жобалар толық жүзеге асқанда аудандағы негізгі ирригациялық жүйелердің басым бөлігі жаңарып, су шығыны едәуір қысқарады.

Байзақ ауданы үшін стратегиялық маңызы бар тағы бір жоба – Ақмола су қоймасының құрылысы. Талас және Байзақ аудандарының шекарасында салынатын жаңа гидротехникалық нысанның сыйымдылығы 15 миллион текше метрді құрайды. Жоба пайдалануға берілгеннен кейін Қырғыз Республикасынан келетін трансшекаралық Талас өзенінің суын тиімді жинақтап, 6,5 мың гектар суармалы жерді тұрақты сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Мамандардың пікірінше, ирригациялық жүйелерді жаңғырту тек су тапшылығын азайтып қана қоймай, ауыл шаруашылығы өндірісінің өнімділігін арттыруға, фермерлердің шығынын қысқартуға және су ресурстарын үнемді пайдалануға жол ашады. Бұл әсіресе қант қызылшасы, көкөніс және мал азығы дақылдарын өсіретін шаруашылықтар үшін аса маңызды.

Соңғы жылдары Байзақ ауданында су үнемдеу технологияларын енгізу көлемі де айтарлықтай артқан. Бүгінде мұндай технологиялар 10,6 мың гектардан астам алқапта қолданылып келеді. Тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелері, жерді лазерлік тегістеу тәсілдері дәстүрлі суару әдістерімен салыстырғанда су шығынын едәуір азайтып, өнімділікті арттыруға мүмкіндік беруде.

Ирригациялық инфрақұрылымды жаңарту, жаңа су қоймасын салу және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу – Байзақ ауданындағы аграрлық секторды жаңа деңгейге көтеретін маңызды бастамалар. Бұл жобалар тек бүгінгі егін науқанының емес, алдағы ондаған жылдағы ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына негіз қалайды.