Аманатқа берік бол!

Аманат сөзі уақытша берілген нәрсеге иелік етіп, қызғыштай қорып, өзінің негізгі иесіне қайтаруды білдіреді. Аманат – адамның бойындағы ең асыл қасиет. Халқымыз «Аманат – молшылық әкеледі, қиянат – кедейлік әкеледі» – деген. Яғни, аманат бұзылған жерде қиянат қанат жаяды. Ондай ортада ынтымақтың іргесі сөгіледі, берекенің қамалы бұзылады. Аманаттың түрі көп. Ең үлкен аманат адамның – жаны. Бұрынғы абыз бабаларымыз «Алланың аманатқа берген жанын, кезегі келген кезде қайтарамын» деп бекер айтпаса керек.

Сондықтан аманат сөзінің астары тереңде жатыр. Бұл – адамдар арасында үлкен жауапкершілікті білдіретін іс. Әсіресе, қазақтың күнделікті тіршілігінде бұл ұғым адамшылық белгісі ретінде қолданылады. Халқымыз «Біреу берсе аманат, қылма оған қиянат» деген.
Шариғатта аманат деп сенімді адамға өзгенің уақытша сақтауға берген бағалы заттары мен қалдырған мүлікке айтылады. Аманатқа ешқандай зиян тигізбей, дәл сол күйінде иесіне қайтару – міндет һәм сауапты іс.
Бұл жайында Алла Тағала Құран Кәрімде былай дейді: «Уа, иман келтіргендер! Аллаға және Пайғамбарға опасыздық жасамаңдар. Егер олай істесеңдер, араларыңдағы аманаттарыңа да біліп тұрып қиянат жасайтын боласыңдар», – деген («Әнфал» сүресі, 27-аят).
Мұсылманның бойындағы әрбір ізгі қасиет иманынан тарайды. Жаратушы Алла Тағаланың «Әл-Мумин» деген көркем есім-сипаты бар. Мағынасы – «Өзіне иланған пенделерін панасына алушы, түрлі қасіреттен сақтаушы» деген сөз. Аманат сөзі осы сөзбен түбірлес. Сондықтан аманатшыл адам Құдай Тағаланың осы сипатына сыйынып, қамқорлығына алғандарға пана болады, қиын-қыстау сәтте қасынан табылып жанашырлық танытады. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Барлықтарың бақташысыңдар және барлықтарың қол астыларыңдағы кісілерге жауап бересіңдер. Басшы қол астындағыларға жауапты, ер кісі отбасына жауапты, әйелі күйеуінің үйіне жауапты, қызметші қожайынның малына жауапты», – деген (Бұхари).
Аманат сөзінің ауқымы кең. Ол адам өмірінің барлық қырларын қамтиды. Аманат берген сөзіне, тапсырылған іске һәм уақытша иелік ететін нәрсеге өзінің мүлкі һәм өзінің ісі ретінде қарау. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Өзіңе қалағанды өзгеге тілемейінше кәміл мұсылман болмайсың», – деді. Аманатшылдық мұсылманның асыл қасиеті. Онсыз иманы толық болмайды. Әзиз Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Аманатқа қиянатшылдың иманы – жоқ. Серттен тайғанның – діні жоқ», – деген (имам Ахмад).
Жаратқан Алла аманатқа қиянат жасамайтын, Өзінің сүйікті құлдарынан болуымызды нәсіп етсін. Әмин!

Нұрбек ӘУЕСХАНҰЛЫ,
дінтанушы