Қазақстан экспорты қарқын алды: жарты жылда экспорт көлемі $40 млрд-тан асып, Түркияға экспорт екі есеге жуық өсті

2026 жылдың қаңтар–маусым қорытындысы бойынша Қазақстан экспорты 8,6%-ға өсіп, $40,3 млрд-қа жетті. Экспорт импортқа қарағанда жоғары қарқынмен өсіп отыр. Оң сауда сальдосы $9 млрд-қа жуықтады. Қазақстандық тауарлар Қытай, Түркия, Франция, Өзбекстан және басқа да елдер нарықтарындағы позицияларын айтарлықтай нығайтты.

Қазақстан әлемдік нарықтардағы өз орнын нығайтуды жалғастыруда. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстаннан тауар экспорты $40,3 млрд-ты құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,6%-ға өсті.

Бұл ретте импорт 5,4%-ға өсіп, $31,5 млрд-қа жетті. Нәтижесінде Қазақстанның сыртқы сауда айналымы $71,8 млрд болып, 7,2%-ға артты. Сыртқы сауданың оң сальдосы шамамен $8,9 млрд-ты құрады.

Осылайша, бірінші жартыжылдықтың негізгі нәтижелерінің бірі – сыртқы сауда ауқымының ұлғаюымен қатар, экспорттың импортқа қарағанда жоғары қарқынмен өсуі. Бұл елдің оң сауда теңгерімін одан әрі нығайтуға мүмкіндік берді.

Қазақстан экспорты $40 млрд межесінен асты

Алты ай ішінде Қазақстан $40 млрд-тан астам сомаға тауар экспорттады. Бұл – соңғы жылдардағы елдің сыртқы саудасындағы елеулі нәтижелердің бірі.

Салыстыру үшін, 2025 жылдың қаңтар–маусымда экспорт көлемі $37,1 млрд болған. Осылайша, бір жыл ішінде экспорттан түсетін кіріс шамамен $3,2 млрд-қа артты.

Бұл ретте экспорттың өсуі тауар жеткізілетін елдер географиясының кеңеюімен қатар жүріп отыр. Қазақстан Азия, Еуропа және Орталық Азияның ірі нарықтарындағы позицияларын бір мезгілде нығайтуда.

Түркия: экспорт бір жылда екі есеге жуық өсті

Ең жоғары нәтижелердің бірі – Түркияға экспорт көлемінің айтарлықтай артуы. Бірінші жартыжылдық қорытындысы бойынша Қазақстанның Түркияға экспорты 94,3%-ға өсті. Іс жүзінде бір жыл ішінде осы нарыққа жеткізілетін тауар көлемі екі есеге жуық артқан.

Бұл – Қазақстанның негізгі сауда серіктестері арасындағы ең жоғары өсім қарқындарының бірі және екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың кеңейіп келе жатқанын көрсететін маңызды көрсеткіш.

Экспорттың елеулі өсімі Франция бағытында – 45,2%-ға, Өзбекстанға – 39,5%-ға, Германияға – шамамен 10%-ға және бірқатар басқа нарықтарда да тіркелді.

Қытай Қазақстан экспортының негізгі бағыты болып отыр

Қытай қазақстандық тауарлар үшін ең ірі жеке нарық мәртебесін сақтап отыр. 2026 жылдың қаңтар–маусымда Қазақстанның Қытайға экспорты шамамен $7,51 млрд-ты немесе елдің жалпы экспортының 18,6%-ын құрады.

Экспорттың негізгі бағыттарының ондығына сондай-ақ Италия – $6,98 млрд, Ресей – $3,49 млрд, Түркия – $3,23 млрд, Нидерланд – $2,6 млрд, Франция – $2,32 млрд және Өзбекстан – $2,14 млрд кірді.

Бұл құрылым Қазақстан экспортының географиясы кең екенін көрсетеді. Негізгі тауар жеткізілімдері бір мезгілде Қытайға, Еуропа елдеріне, Ресейге, Түркияға және Орталық Азия мемлекеттеріне бағытталады.

Экспорт өсімін дәстүрлі шикізаттық тауарлар ғана қамтамасыз етіп отырған жоқ

Бірқатар тауар позициялары бойынша жоғары өсім байқалады. Атап айтқанда, мыс және одан жасалған бұйымдардың экспорты шамамен 58%-ға өсіп, $1,8 млрд-тан $2,84 млрд-қа дейін ұлғайды.

Мыс кендері мен концентраттарының экспорты шамамен 43%-ға өсіп, $1,44 млрд-тан $2,05 млрд-қа жетті. Металлургия және тау-кен өнеркәсібі кешенінің басқа да тауар позициялары бойынша айтарлықтай өсім байқалды.

Сонымен қатар экспорт құрылымы бағыттар мен тауар ағындары бойынша біртіндеп әртараптанып келеді. Мұнай мен мұнай өнімдері экспорттың елеулі үлесін әлі де сақтап отыр. Алайда металдар, кендер және басқа да тауар топтарының жеткізілімі де қатар өсуде.

Қазақстан экспортының географиясы кеңеюде

Жекелеген нарықтардағы динамика әсіресе айқын байқалады. Қытай мен Еуропа елдерінен бөлек, Қазақстан Орталық Азиядағы экспорттық позицияларын да айтарлықтай нығайтып келеді. Өзбекстанға жеткізілімдер шамамен 40%-ға өсті. Бұл өңір ішіндегі сауда байланыстарының одан әрі тереңдеп келе жатқанын көрсетеді.

Сонымен бірге Түркияға экспорттың екі есеге жуық өсуі елдің негізгі сауда және логистикалық серіктестерінің бірі саналатын осы нарықтағы қазақстандық тауарлардың үлесі артып келе жатқанын көрсетеді.

Осылайша, бірінші жартыжылдықтағы динамика бірден бірнеше оң үрдісті қалыптастырып отыр: экспорт көлемінің өсуі, тауар жеткізілетін елдер географиясының кеңеюі және жекелеген өнеркәсіптік тауар топтары бойынша экспорттың артуы.